Wykazy

Automatyczna numeracja

(interpretuje Internet Explorer 8.0, Firefox, Opera, Chrome, Konqueror)

Jeżeli zaznajomiłeś się już czytelniku bardziej szczegółowo z zagadnieniem wykazów w języku HTML, to zapewne wiesz już, że nie oferują one żadnych bardziej skomplikowanych sposobów numeracji poszczególnych punktów i podpunktów. To znaczy możliwe jest określenie np. następującego sposobu numeracji:

• Punkty główne - liczby rzymskie: I, II, III,...
• Podpunkty - liczby arabskie: 1, 2, 3,...
• Podpunkty drugiego rzędu - litery: a, b, c,...

Co jednak zrobić, jeżeli nie odpowiada nam taki sposób numeracji punktów albo nie możemy z góry określić ile będziemy mieli poziomów zagnieżdżenia? CSS daje na to prostą receptę - automatyczną numerację, czyli możliwość dowolnego określania sposobu numerowania elementów, np.:

• Punkty główne: 1., 2., 3.,...
• Podpunkty: 1.1., 1.2., 1.3.,... 2.1., 2.2., 2.3.,... 3.1., 3.2., 3.3.,...
• Podpunkty drugiego rzędu: 1.1.1., 1.1.2., 1.1.3.,... 1.2.1., 1.2.2., 1.2.3.,... 2.1.1., 2.1.2., 2.1.3.,... 2.2.1., 2.2.2., 2.2.3.,...
• i tak dalej...

Automatyczna numeracja w CSS korzysta z tzw. liczników, które są podobne do zmiennych w językach programowania. Każdy licznik posiada swój unikalny identyfikator (nazwę), za pomocą którego można się do niego odnosić w arkuszu CSS. Dodatkowo każdy licznik przechowuje wartość, która jest liczbą określającą wartość licznika dla aktualnego punktu wykazu (1, 2, 3,...).

Zasada tworzenia automatycznej numeracji jest prosta:

1. Najpierw określany nazwę licznika dla danego wykazu, od razu zerując go:

   ol { counter-reset: nazwa_licznika }

2. Usuwamy domyślne numerowanie wykazu, aby nie kolidowało z automatycznym:

   ol li { list-style-type: none }

3. Następnie dla kolejnych punktów i podpunktów wykazu wyświetlamy aktualną wartość licznika na początku treści, a następnie zwiększamy tą wartość o jeden - dla następnego punktu lub podpunktu:

   ol li:before { content: counters(nazwa_licznika, ".") ". "; counter-increment: nazwa_licznika }

Oto efekt:

UWAGA! Nie obsługuje MSIE 7.0! W MSIE 8.0 wszystko jest w porządku, ale tylko w trybie Standards Compliance.
W Operze 10 mogą wystąpić błędy, jeśli ta sama nazwa licznika zostanie użyta do numerowania więcej niż jednego wykazu na stronie.

Ponieważ przedstawiony powyżej wykaz jest wielokrotnie zagnieżdżony, więc znajduje się w nim kilka znaczników ol umieszczonych jeden wewnątrz drugiego. Dlatego właśnie polecenie ol { counter-reset: nazwa_licznika } tak naprawdę przy każdym znaczniku ol tworzy nowy egzemplarz tego licznika. Egzemplarze można oznaczać dla potrzeb analizy kolejnymi numerami (przyjmijmy numerację od zera): nazwa_licznika[0], nazwa_licznika[1], nazwa_licznika[2] itd. Każdy z egzemplarzy przechowuje osobną numerację (działają niezależnie od siebie), ale jednocześnie dla każdego z egzemplarzy tego samego licznika (czyli egzemplarzy z tą samą nazwą) można uzyskać aktualny stan wszystkich liczników nadrzędnych innych egzemplarzy. Realizuje się to za pomocą funkcji counters(), która przyjmuje dwa argumenty rozdzielone przecinkiem:

1. identyfikator licznika (wspólna nazwa egzemplarzy),
2. łańcuch znakowy separatora, który ma rozdzielać kolejne wartości egzemplarzy licznika.

Wartość odczytaną przez tę funkcję możemy następnie podstawić w deklaracji stylu do własności content, co spowoduje wyświetlenie jej w treści elementu:

ol li:before { content: counters(nazwa_licznika, ".") }

W świetle tego przebieg generowania automatycznej numeracji dla przedstawionego wcześniej wykazu odbywa się następująco:

<ol>	<!-- nazwa_licznika[0] = 0 -->
<li>1 (nazwa_licznika[0] + 1 = 1)
	<ol>	<!-- nazwa_licznika[1] = 0 -->
	<li>1.1 (nazwa_licznika[1] + 1 = 1)
		<ol>	<!-- nazwa_licznika[2] = 0 -->
		<li>1.1.1 (nazwa_licznika[2] + 1 = 1)</li>
		<li>1.1.2 (nazwa_licznika[2] + 1 = 2)</li>
		</ol>
	</li>
	<li>1.2 (nazwa_licznika[1] + 1 = 2)
		<ol>	<!-- nazwa_licznika[3] = 0 -->
		<li>1.2.1 (nazwa_licznika[3] + 1 = 1)</li>
		<li>1.2.2 (nazwa_licznika[3] + 1 = 2)</li>
		</ol>
	</li>
	</ol>
</li>
<li>2 (nazwa_licznika[0] + 1 = 2)
	<ol>	<!-- nazwa_licznika[4] = 0 -->
	<li>2.1 (nazwa_licznika[4] + 1 = 1)
		<ol>	<!-- nazwa_licznika[5] = 0 -->
		<li>2.1.1 (nazwa_licznika[5] + 1 = 1)</li>
		<li>2.1.2 (nazwa_licznika[5] + 1 = 2)</li>
		</ol>
	</li>
	<li>2.2 (nazwa_licznika[4] + 1 = 2)
		<ol>	<!-- nazwa_licznika[6] = 0 -->
		<li>2.2.1 (nazwa_licznika[6] + 1 = 1)</li>
		<li>2.2.2 (nazwa_licznika[6] + 1 = 2)</li>
		</ol>
	</li>
	</ol>
</li>
</ol>

Oprócz funkcji counters() istnieje również funkcja counter(), która działa bardzo podobnie, jednak przyjmuje jako argument jedynie nazwę identyfikatora licznika, a odczytuje tylko wartość aktualnego egzemplarza licznika, czyli pojedynczą liczbę. Użycie w powyższym przykładzie funkcji counter() zamiast counters(), spowodowałoby wyświetlenie wykazu numerowanego tradycyjnie:

Jeżeli w jednej deklaracji chcemy ustawić lub zwiększyć więcej niż jeden licznik, nie należy wstawiać kilka razy tej samej własności counter-reset czy counter-increment, lecz umieścić kilka identyfikatorów liczników w tej samej wartości, rozdzielonych spacjami:

ol { counter-reset: licznik1 licznik2 }
ol li { counter-increment: licznik1 licznik2 }

Ponadto warto odnotować, że counter-reset wcale nie musi ustawiać licznika na zero, a counter-increment wcale nie musi zwiększać licznika tylko o jeden. Licznik może być nawet zmniejszany, poprzez podanie wartości ujemnej (numeracja w tył):

ol { counter-reset: licznik 3 }
ol li { list-style-type: none }
ol li:before { content: counters(licznik, ".") ". "; counter-increment: licznik -1 }

Zatem ogólna postać wartości counter-reset i counter-increment jest następująca: lista identyfikatorów liczników rozdzielonych spacjami, przy których po każdym z nich może opcjonalnie wystąpić liczba oddzielona od swojego (poprzedzającego) identyfikatora licznika również spacją:

ol { counter-reset: licznik1 licznik2 3 }
ol li { counter-increment: licznik1 licznik2 -1 }

Automatyczną numerację można wykorzystać nie tylko do wykazów, ale również np. do tytułów:

body { counter-reset: h1 }
h1 { counter-reset: h2 }
h1:before { content: counter(h1) ". "; counter-increment: h1 }
h2 { counter-reset: h3 }
h2:before { content: counter(h1) "." counter(h2) ". "; counter-increment: h2 }
h3 { counter-reset: h4 }
h3:before { content: counter(h1) "." counter(h2) "." counter(h3) ". "; counter-increment: h3 }
h4 { counter-reset: h5 }
h4:before { content: counter(h1) "." counter(h2) "." counter(h3) "." counter(h4) ". "; counter-increment: h4 }
h5 { counter-reset: h6 }
h5:before { content: counter(h1) "." counter(h2) "." counter(h3) "." counter(h4) "." counter(h5) ". "; counter-increment: h5 }
h6:before { content: counter(h1) "." counter(h2) "." counter(h3) "." counter(h4) "." counter(h5) "." counter(h6) ". "; counter-increment: h6 }

Powyższe reguły stylów będą funkcjonowały prawidłowo tylko w przypadku poprawnego semantycznie kodu, tzn. każdy element h2 powinien być poprzedzony przez h1, h3 - przez h2, h4 - przez h3, h5 - przez h4, h6 - przez h5.

Style licznika

Domyślnie liczniki automatycznej numeracji mają postać liczb arabskich. Możliwe jest jednak przypisanie dowolnego innego stylu stosowanego dla wykazów:

ol { counter-reset: upper_alpha }
ol li { list-style-type: none }
ol li:before { content: counters(upper_alpha, ".", upper-alpha) ") "; counter-increment: upper_alpha }

Numeracja typu: I.i.1.A.a.α., I.i.1.a.β.,... I.i.1.A.b.α., I.i.1.A.b.β.,... I.i.1.B.b.α., I.i.1.B.b.β.,... I.i.2.B.b.α., I.i.2.B.b.β.,... I.ii.2.B.b.α., I.ii.2.B.b.β.,... II.ii.2.B.b.α., II.ii.2.B.b.β.,...

body { counter-reset: h1 }
h1 { counter-reset: h2 }
h1:before { content: counter(h1, upper-roman) ". "; counter-increment: h1 }
h2 { counter-reset: h3 }
h2:before { content: counter(h1, upper-roman) "." counter(h2, lower-roman) ". "; counter-increment: h2 }
h3 { counter-reset: h4 }
h3:before { content: counter(h1, upper-roman) "." counter(h2, lower-roman) "." counter(h3, decimal) ". "; counter-increment: h3 }
h4 { counter-reset: h5 }
h4:before { content: counter(h1, upper-roman) "." counter(h2, lower-roman) "." counter(h3, decimal) "." counter(h4, upper-alpha) ". "; counter-increment: h4 }
h5 { counter-reset: h6 }
h5:before { content: counter(h1, upper-roman) "." counter(h2, lower-roman) "." counter(h3, decimal) "." counter(h4, upper-alpha) "." counter(h5, lower-alpha) ". "; counter-increment: h5 }
h6:before { content: counter(h1, upper-roman) "." counter(h2, lower-roman) "." counter(h3, decimal) "." counter(h4, upper-alpha) "." counter(h5, lower-alpha) "." counter(h6, lower-greek) ". "; counter-increment: h6 }

Firefox, Chrome i Konqueror obsługują również style typu: disc (koło), circle (okrąg) i square (kwadrat).

• Odstęp wyróżnika
• Rozmiary

• Do góry
• Strona główna
• Drukuj rozdział